پیوند حمایت کنسولی از اتباع و حق بر دادرسی عادلانه

رهیافتی انسانی در پرتو رویه قضایی بین المللی

  • ویژگی ها
  • نویسنده: احسان شهسواری
  • قطع: وزیری
  • نوبت چاپ: اول / 1395
  • تعداد صفحات: 200
  • شابک (isbn): 978-600-114-586-5

پیوند حمایت کنسولی از اتباع و حق بر دادرسی عادلانه

با گذشت بیش از پنج دهه از تدوین کنوانسیون های وین راجع به روابط دیپلماتیک و کنسولی، هنوز هم اختلاف نظرهایی چشمگیر در باب موضوع حمایت از اتباع و ماهیت آن وجود دارد. قرائتی سنتی و حاکمیت محور از این مفاهیم مستلزم آن خواهد بود که تعهدی برای دولتها در زمینه حمایت از اتباع قابل شناخت نباشد. با این وجود، تحول اساسی در روند کلی حرکت حقوق بین الملل از دولت محوری به انسانی شدنِ آن و اولویت یافتن حمایت از حقوق انسانی، ضرورت خوانشی نو و پویا را از این نهادهای حمایتی در قبال اتباع آسیب دیده از عملکرد دولت های بیگانه یادآور می شود. با توجه به ابتلای جمهوری اسلامی ایران به این پدیده و تضییع حقوق اتباع ایران توسط دیگر دولت ها و به منظور شناخت مبانی قانونی موجود و عملکردِ دولت در حمایت از اتباع ایرانی، پرداختن به این موضوع نیز ضروری می نماید. حمایت کنسولی از جمله ی ابزارهای حمایت از اتباع است. اما، آیا باید به این بسنده کرد که حمایت کنسولی پیش شرطی شکلی و کم اهمیت، برای تحقق دادرسی عادلانه و برابری در محضر دادگاه است؟ آیا این حق می تواند فارغ از عنوان و ظرفش یعنی کنوانسیون وین، حقی بشری باشد همپایه دیگر حقوق بشر؟ حقی که نقضش به سان نقض دیگر حقوق بشری، دادِ داخواهان را برآوَرَد.

بر این دیدگاه نه چندان آرمانی باید پای فشرد که یگانه تابع شایسته حمایت در حقوق بین الملل «انسان» است؛ وجودی که غایت بالذات است و به تبعِ انسانیتِ خود و فارغ از هر گونه اوصافِ عرضی، شایسته نگاه و رفتاری عادلانه در برابر تمامی تجلیات انسانی و حاکمیتی است. با تحولات رخ داده در عرصه حقوق بین الملل و سایه افکندن موازین حقوق بشر بر بسیاری از مفاهیم بین المللی، راه بر ما بسته نیست که قدمی پیش بگذاریم؛ کم رنگ شدن اقبال دولت ها و محاکم بین المللی به نگرش حداقلی و ارتقای جایگاه و منزلتِ بین المللیِ فرد، مقتضی طرحی نو است.

نگاهی حقوق بشری به حمایت کنسولی، می تواند تضمینی قوی تر از شناسایی صرفِ این حق، به عنوان حقی فردی به دست دهد. اگر چه از نام کنوانسیون وین این گونه بر نمی آید، اما به بیراهه نرفته ایم اگر بگوییم حق حمایت کنسولی نه پیش شرطی شکلی بر حق بر دادرسی عادلانه است و نه نقض آن اظهار تأسفی صرف را مستلزم است. دور از ذهن نیست که دولت ها، امروزه، به عنوانی دیگر نیز ناقض حقوق بشر شناخته شوند و آن نقض الزامات مربوط به حمایت کنسولی و عبور از چارچوب های معاهده ای و عرفی این حق است. زیبنده نیست که دولت ها در پناه حقوق داخلی خود و استناد به موازین شکلی و بیان اینکه صرفاً یک پیش شرط شکلی و کم اهمیت را نقض کرده اند از اجرای تعهدات خود بگریزند. اگر این دیدگاه حداکثری مقبول نیفتد و به حداقل ها کفایت شود بنیان مشروعیتِ محاکمات بر ستونی لرزان استوار خواهد شد و چه بسیار بوده اند از این نقض ها که حتی به قیمت سلب حق حیات انسانی انجامیده است.

پس شایسته است تدبیری اندیشید و با ابزاری قدرتمند به مقابله با این وضعیت برخاست. باید که این حق بتواند همپای دیگر حقوق بشری ارتقاء یابد تا تأمینِ حداکثریِ آزادی ها و حقوق و منافع اتباع دولت ها در خارج از قلمروشان تحقق یابد و ابزارِ الزامِ دولت ها به رعایت این حق را، بدون هرگونه پیش شرطی فراهم آورد. این دیدگاه، در رویه بین المللی بدون پشتوانه نیست؛ نظریه مشورتی سال 1999 دیوان آمریکایی حقوق بشر بر این امر صحه نهاد که الزامات حقوق بشری منحصر به کنوانسیون های شناخته شده ی حقوق بشری نیست و مفاد بند یکم ماده 36 کنوانسیون وین راجع به روابط کنسولی جدای از نام و محتوای غالب این معاهده، حقی بشری است و آنان که بر این حق دست یازند ناقض حقوق بشر خواهند بود. اگر چه دیوان بین المللی دادگستری بنا به سنت مألوف خود، طریق احتیاط در پیش گرفته و با تکیه بر عصای مصلحت اندیشی، در قضایای لاگراند و اَونا صرفاً به فردی بودن حقوق مندرج در بند اول ماده 36 اکتفا نموده است. اما الزامات ماده 36 کنوانسیون وین را باید به عنوان مقرراتی شناور در زمان در نظر داشت و با پیش فرض اولویت ذات انسانی و حقوق وی، از آن تعریفی بشری به دست داد. تعریفی که در پیوند با دیگر الزامات حقوق بین الملل، از جمله حق بر دادرسی عادلانه شناخته شود و اسباب احترام دولت هارا به موازین حقوق بین الملل، بیش از احترامشان به حقوق داخلی خود تأمین کند.نوشتار حاضر در سه فصل تنظیم شده است. فصل نخست مبانی حمایت کنسولی و تحول آن را در پرتو انسانی شدن حقوق بین الملل مورد بررسی قرار می دهد. در این راستا، نخست، مبانی معاهده ای و عرفی حمایت از اتباع مورد بحث قرار خواهد گرفت و سپس از ماهیت حمایت کنسولی سخن به میان خواهد آمد و این گزاره نو ارائه خواهد شد که حمایت کنسولی را جز سازکاری بشری نمی توان شناخت. در فصل دوم به حق برخورداری از دادرسی عادلانه و مفاهیم و الزامات آن پرداخته می شود، از حقوق دفاعی متهم در محضر دادگاهبحث خواهد شد و ضمانت اجرای نقض این حقوق در تعامل با وضعیت خاص مظنونان و متهمان بیگانه مورد بررسی قرار می گیرد.  در پایان این نوشتار در فصل سوم، الزامات حمایت کنسولی از اتباع در  پرتو حق بر دادرسی عادلانه مورد تفسیر و تحلیل قرار خواهد گرفت و از تعامل حقِ فرد بر دریافت حمایت کنسولی با حق بر دادرسی عادلانه سخن به میان خواهد آمد و آثار حقوقی نقض الزامات مربوط به حمایت کنسولی در آرای قضایی مورد بررسی و تحلیل قرار خواهد گرفت.

 

 

 

نظرات کاربران درباره پیوند حمایت کنسولی از اتباع و حق بر دادرسی عادلانه

نظری در مورد این محصول توسط کاربران ارسال نگردیده است.
اولین نفری باشید که در مورد پیوند حمایت کنسولی از اتباع و حق بر دادرسی عادلانه نظر می دهد.

ارسال نظر درباره پیوند حمایت کنسولی از اتباع و حق بر دادرسی عادلانه

لطفا توجه داشته باشید که ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
 
کد امنیتی *
captcha

برچسب های مرتبط با پیوند حمایت کنسولی از اتباع و حق بر دادرسی عادلانه

حقوق بین الملل
قیمت: 160,000 ریال
وضعیت موجودی موجود
هزینه ارسال 20,000 ریال
بر اساس سلیقه شما...